Beslenme Diyet

Fındık Yetiştiriciliği ve Besin Değeri

Fındığın anavatanı konusunda türlü tartışma konuları olmakla birlikte kabul görülen bir gerçek Çin’den Karadeniz Bölgesine geldikten sonra Yunanistan’dan geçerek diğer ülkelere yolculuk yapması şeklindedir. En kaliteli yetiştiriciliği ülkemizde Karadeniz Bölgesinde yapılmaktadır. Dünya üretim ihtiyacının %75’i bu bölgeden karşılanır. Fındığın besin değeri açısından ne kadar kıymetli olduğunun bilinmesinin yanında toplumlar açısından folklorik değeri de vardır. Şöyle ki bazı toplumlar su ve hazine ararlarken dallarını yol gösterici araç olarak kullanırlardı. Fındık dalı, düğün törenlerinde bereket ve doğurganlığı da simgelerdi.

Fındığın cinsi, kışın yapraklarını döken çalı ve ağaç cinsi olan Betulaceae familyasından Corylus’dur. Morfolojik olarak fındık türleri ülkelere ve bölgelere göre yetiştiriciliğinde farklılık göstermektedir. Türkiye’de 3-4 metre boylarında çalı şeklinde bulunurken ABD’de Oregon eyaletinde uzunluğu 6 metreye varabilen tek gövdeli ağaç formunda da yetiştirilebilmektedir.

Önemli fındık türleri şu şekilde sıralanabilir:

  1. Corylus Avellana, Adi Fındık: Bu fındık türü diğer türlere nazaran daha geniş yayılım göstermiştir. Avrupa’da hemen hemen her alana yayılmışken Türkiye’de Trakya’dan Doğu Karadeniz’e uzanan dağlarda yetiştirilir.
  2. Corylus Colurna, Türk Fındığı: Trakya, Karadeniz sahilleri ve Makedonya ana vatanı kabul edilir. 1582 yılında İstanbul’dan Avusturya’ya ihraç edildiği için Türk fındığı adını almıştır.
  3. Corylus Maxima, Lambert veya Kan Fındığı: Kültür ya da yabani şekilde bulunabilir. Güney Asya’da yaygın bulunmakla birlikte, Balkan yarımadasının kuzeyinde, Anadolu’nun kuzey doğusunda ve İtalya’da yabani formlarına rastlamak mümkündür.
  4. Corylus Ferox:  10 metre boyuna kadar ulaşabilen bir türüdür. Çin’de ve Himalaya’larda yaygın olan bu türün genç sürgünlerinde ince tüyler mevcuttur.
  5. Corylus Chinensis Franch: Çin’de yaygın bulunan bu tür 40 metre boyuna ulaşabilmektedir.
  6. Corylus Pontica: batı Asya’da çalı formunda görülebilir. Yaprakları kalp şeklinde oval görünüştedir. Meyveleri ise geniş, iri ve ovaldir.
  7. Corylus Heterophylla Fisch: Japonya ve Batı Çin’de görülebilen bu tür 4 metre boyuna ulaşabilen ağaç şeklinde olabilir.
  8. Corylus Americana Walt: Kanada ve Florida arası yayılım gösteren bu tür 1-3 metre boyuna ulaşabilen çalı formundaki türüdür.
  9. Corylus Mandschurica Maxium: Mançurya ve Kore’de yaygınlık gösterir. 5 metreye ulaşabilen çalı formunda bulunur.
  10. Corylus Sieboldiana Blume: 5 metre uzunluğuna ulaşabilen bu çalı türüne daha çok Japonya’da rastlanmaktadır.
  11. Corylus Rostata: Kuzey Doğu Amerika’da rastlanan bu tür 0.6-0.8 metre boyunda çalı formunda görülebilir.
  12. Corylus Californica Rose: Kaliforniya Washington arası yayılım gösteren bu tür ise 7 metre boyuna ulaşabilen çalı formunda gelişim gösterir. 

Fındığın Besin Değeri

Genel Kimyasal Bileşimi (g/100 g) Vitamin-Mineral İçeriği (mg/100) Mineraller (mg/100)
Su 4.6   B1 vitamini 0.33 Potasyum 465-750
Yağ   62.7 B6 vitamini 0.24 Magnezyum 14-16.2
Karbonhidrat   11.6 B2 vitamini 31.4 Kalsiyum 141-250
Protein 16.2   E vitamini 20.0 Sodyum 2.1
Selüloz 2.7   Niasin 1.75 Manganez 5.1
Mineral 2.2 Demir 1-5.8 Çinko 2-2.45

Fındığın İnsan Sağlığı açısından Yararları

Enerji değeri 100 gramında 639 kcaldir. Fındıkta yüksek düzeyde bulunan tekli doymamış yağ asitlerinden olan oleik asit, kalp damar hastalıklarının önlenmesinde önemli bir faktördür. Vücutta enerji metabolizmasının düzenlenmesinde önemli bazı B vitamini grupları için iyi bir kaynaktır. Kan yapımı ve ruh sağlığı açısından olumlu özellikler geliştirir. Fındık ve fındık yağı E vitamininden zengindir. Anemi önlenir, kas sistemi ve üreme sisteminin normal fonksiyonunun gelişmesinde önemlidir. Kemik ve diş yapımında önemli olan kalsiyum, kan hücrelerinin yapımı için gerekli olan demir ve cinsiyet hormonlarının gelişmesinde rol oynayan çinko için önemli bir kaynaktır. Kas dokusunun ve sinirsel uyarımın çalışmasında önemli olan potasyum açısından da zengindir.

Fındık Yağı

Fındık yağı %83 oranında tekli doymamış yağ asidi içerir. Hipertansiyonun önlenmesinde etkilidir. LDL kolesterol seviyesini düşürür. Yaralanmalar sonrası oluşabilecek kan akışını azaltmak amaçlı kanın pıhtılaşmasını sağlamada önemlidir. Aterosklerozun yol açabileceği kalp hastalıklarına karşı mücadele eder. İnfertilite tedavisinde kullanılabilir. Kanser oluşumunu engelleme özelliği bulunmaktadır.

Fındık yağının kullanım alanları; rafine edilmiş biçimde yemeklerde kullanılabilir, temizleyici ve nemlendirici olarak, gres yağı üretiminde, koruyucu boya endüstrisinde kurutucu olarak, kimyasal tepkimelerde katalizör görevi, ilaç ve kozmetik endüstrisinde yardımcı hammadde olarak, çeşitli sterilizasyon ve dezenfeksiyonlarında antiseptik olarak kullanılabilir.

Kilo Verme Ve Obezite İle İlgili OlarakObezitenin hızla arttığı günümüzde fındık gibi yağlı tohumların diyette yer alması kilo alımına sebep olur gibi düşünceler nedeniyle insanlar tüketmekten kaçınabilmektedir. Ancak bu yanlış bir düşüncedir. Tüketilme durumundan ziyade ne kadar miktarda tüketildiğinin önemi vardır. Yağlı tohumların yüksek oranda besin değeri olduğu açlık hissinin kontrolünde önemli olduğu vurgulanmıştır. Bazı klinik çalışmalarda günlük 30-40 g fındık tüketilmesinin kilo alımına sebep olmadığı tespit edilmiştir. Örneğin sağlıklı beslenmede önerilen Akdeniz diyetinde yağlı tohumlara yer verilmektedir. Sağlığın geliştirilmesi ve sürdürülmesinde, kalp ve damar hastalıklarından korunmada, kanserin önüne geçilmesinde ve hipertansiyon gibi kronik hastalıklarda baş etmede mucizevi bir besin özelliğindedir.

Aslı Yağantekin

1997 yılında İstanbul’da doğdu. 2014 yılında Mehmet Tekinalp Anadolu Lisesinden mezun oldu. Aynı yıl Marmara Üniversitesinde Hemşirelik Bölümü lisans eğitimini kazandı. 2018 yılında mezun oldu, Temmuz 2018’de Ataşehir Memorial Hastanesinde göreve başladı. Çeşitli servislerde tecrübe kazandı. Çalışırken eş zamanlı olarak Okan Üniversitesinde Yaşlı Bakımı ön lisans programını okudu. 2019 Mayıs ayında Yaşlı Bakımı ön lisans programından mezun oldu. Halen Okan Üniversitesinde Beslenme ve Diyetetik 2.sınıf öğrencisi olarak eğitimine devam etmektedir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı